يحيى السهروردي ( شيخ اشراق )

مقدمهء مصحح 46

مجموعه مصنفات شيخ اشراق

كريم به هم آهنگى و آشتى در آمده است و سهروردى از اين داستان‌ها تعبيرى دربارهء سرنوشت نفس انسانى كرده است كه همانا حكمت و عرفان اسلامى در تأييد آن همواره كوشيده است . نه تنها متن مفصّل فارسى « الواح عمادى » كه فقط يك نسخه از آن تا كنون بدست آمده است تا كنون چاپ نشده ، بلكه متن عربى آن نيز كه نسخ معدودى از آن در دست است تا كنون طبع نيافته است و به اين جهت يكى از آثار مهمّ شيخ اشراق هنوز مكتوم مانده است . 4 - رسالة الطير : اصل رسالة الطير از ابن سينا است و يكى از سه رسالهء رمزى و تمثيلى او را تشكيل داده و به اتّفاق حىّ بن يقظان و سلامان و ابسال دوره‌اى از سير و سلوك عقلانى و معنوى را به لسان رمز بيان مىدارد ( 18 ) . پس از او حكما و عرفاى ديگر نيز سير روح انسانى را به مأواى اصلى خود به صورت پرواز پرندگان بيان كرده‌اند چنان كه در « منطق الطير » عطّار مشهورترين اين نوع آثار ديده مىشود و برخى نيز مانند امام غزّالى رساله‌اى مستقل بنام طير نگاشته‌اند و خود سهروردى در رسالهء « غربت غربيه » موضوع همين « رسالة الطير » را به نحوى مفصل‌تر پرورانيده است . در اين رساله پس از چند موعظهء اوّليّه دربارهء شرايط پيمودن طريق حقيقت ، بدام افتادن پرندهء داستان بدست صيادان و مشقّت‌هاى فراوان در زندان و بالاخره نجات توسّط گروهى از ياران و پرواز بر فراز هشت كوه بلند و مشاهدهء جمال خيره‌كنندهء ملك بيان مىشود و در پايان از شكّ آنان كه از سير به عالم غيب بىخبرند و انكار چنين تجربه‌اى را مىكنند گله‌مند گشته آنان را نادان